Photo: Pham Hoai Nam

Bài phỏng vấn do Nguyễn Hậu thực hiện cho Esquire Vietnam số đầu tiên, tháng Ba 2013

ESQUIRE VIETNAM March 2013

Để đi xa phải phá bỏ những giới hạn

Chào anh, dạo này gặp anh gặp anh không dễ chút nào.
Tôi luôn là người bận rộn. Tôi không thích rảnh rỗi. Tôi luôn ở trong trạng thái làm hay nghĩ một điều gì đó (cười).

Bây giờ anh đang bận viết nhạc hay viết văn?
Hiện tôi khá bận rộn với công việc làm nhạc, tư vấn nghệ thuật cho chương trình Cặp đôi hoàn hảo. Còn viết nhạc, tôi hay làm nhạc theo dự án, thường thì mỗi năm tôi làm ba dự án, có thể ra thị trường hoặc không. Những dự án cá nhân cũng có khi tôi chẳng phát hành, còn làm theo đơn đặt hàng của ca sỹ thì mới cần theo đúng thời hạn.

Đó là anh cân nhắc lí do kinh tế hay còn vì điều gì khác nữa?
Lý do lớn nhất là sau này tôi phân tán năng lượng của mình cho nhiều hoạt động khác như viết văn, nhiếp ảnh, các dự án PR cho các thương hiệu… Tôi không tập trung toàn bộ thời gian và tâm trí cho âm nhạc.

Vậy âm nhạc trong anh có bị hạ nhiệt không?
Tôi nghĩ nên có những khoảng thời gian để làm điều gì đó khác đi, đâu nhất thiết là mỗi năm tôi phải có vài chục bài trên thị trường để duy trì tên tuổi. Mọi việc cứ đi theo cảm xúc tự nhiên, tôi không cố làm một điều gì. Tuy nhiên, tôi luôn viết cho riêng mình và thực hiện những demo mới, khi nào thực sự hài lòng tôi sẽ cho phát hành. Vả lại, tôi cũng chán ca khúc rồi vì đã viết quá nhiều. Hiện tôi thích những concept kết hợp nhiều thể loại nghệ thuật. Cuộc chơi đó thỏa sức sáng tạo hơn, không bị nhàm mòn và qua đó, tôi có thể truyền tải được nhiều thông điệp hơn. Nghệ thuật vốn không có ranh giới giống như trong âm có dương, trong thanh có sắc. Khi bắt đầu đi ta chọn những cánh cửa thích hợp để chinh phục nhưng sẽ đến lúc muốn đi xa hơn, người ta phải phá bỏ những cánh cửa và ranh giới.

Anh làm tôi có một liên tưởng vui đến việc nhiều ca sỹ hiện nay đang cố gắng làm sao cho nhạc của mình phải lạ hơn, độc hơn bất chấp có phù hợp với thiên hướng hoặc khả năng hay không.
Tôi thấy mọi tìm tòi của nghệ sỹ Việt Nam đều dừng lại ở mức để bản thân họ đỡ chán. Nó không có nổi một định hướng lâu dài và hướng tới đối tượng cụ thể. Tính cạnh tranh của kinh tế thị trường, của showbiz khiến họ hoang mang, loay hoay đi tìm những khuôn diện mới cho mình. Nghệ sỹ phương Tây họ chẳng thay đổi gì, họ tin điều họ chọn. Ví dụ họ chọn một phong cách nghệ thuật và tin rằng nó sẽ chinh phục được đối tượng khán giả này, nếu muốn chinh phục đối tượng khác, họ sẽ nghĩ mình cần đổi mới chi tiết gì trong phong cách nghệ thuật đó. Còn nghệ sỹ mình thì thích mặc áo mới, áo lạ hơn đồng nghiệp hoặc bắt chước xu hướng của ai đó đang nổi đình nổi đám. Tôi cũng vậy thôi (cười), viết pop chán thì chuyển qua gothic, opera cho bản thân đỡ chán chứ không có nghĩa viết opera để những khán giả thích opera nghe.

Đó là lý do showbiz Việt không có thần tượng đích thực, một nghệ sỹ có tầm ảnh hưởng lớn vượt mức trào lưu?
Thần tượng là gì ngoài sự lao động cật lực và theo đuổi đến cùng con đường mình đã chọn để làm bật lên dấu ấn cá nhân và tư tưởng của mình. Họ không cần một màu áo lòe loẹt nào để tô điểm thêm ngoài chính sáng tạo, giọng ca của mình, cực đoan và dấn thân đến cùng. Chúng ta còn vừa làm vừa sợ, sợ lỗ, sợ chưa đủ tốt, sợ chưa đủ hay và làm mà không biết mình là ai.

Anh có nghĩ nhiều ca sỹ bên mình chưa có màu sắc nghệ sỹ vì hiểu sai ý nghĩa thực sự của điều này hay nói cách khác là là làm màu?
Tôi nghĩ để nuôi được cái nghệ sỹ tính còn cần nhiều vấn đề lắm. Có thể kể đến môi trường sống và kinh tế. Có những học trò của tôi dù điều kiện gia đình rất tốt nhưng khi làm họ vẫn than trời và tiếc tiền. Nếu như vậy làm sao nghệ sỹ có thể toàn tâm toàn ý được. Những nghệ sỹ sau khi thành danh kiếm được tiền rồi thì chỉ nghĩ làm sao để nổi hơn và kiếm nhiều tiền hơn, nhiều show đắt giá hơn. Điều họ đầu tư cho nghệ thuật phần lớn giống như những dự án kinh tế có khả năng sinh lời. Nghệ sỹ Việt dù ở điểm xuất phát hay trên đường thành công phải cân nhắc, tính toán quá nhiều. Hơn nữa ở Việt Nam, môi trường nghệ thuật gần như là không có, có duyên chạm đến thì phải tự tìm tòi, mò mẫm, rất hạn chế, không phải ai cũng có điều kiện đi học nhạc ở nước ngoài.

Vậy còn những người dám sống chết với đam mê bất chấp điều kiện kinh tế thì sao?
Việt Nam có rất nhiều các rocker sống chết với đam mê cuối cùng đều bỏ nghề, đi lấy vợ, làm kinh tế và duy trì đam mê bằng cách sưu tầm đĩa nhạc. Cũng khó vì có những dòng nghệ thuật ở Việt Nam không có đất sống hoặc phải “pha máu” để sống cho dễ. Còn nhạc Pop, nếu nghệ sỹ muốn theo đuổi một điều gì đó hay ho độc đáo thì buộc phải nuôi nó bền bỉ.

Cuối cùng vẫn là yếu tố con người. Tôi nghĩ bản thân người nghệ sỹ phải có nhân cách, tâm hồn, cá tính đẹp, khác biệt thì những gì họ sáng tạo, họ hát mới đẹp và thăng hoa được. Anh có nghĩ nhiều nghệ sỹ Việt đang cố chạy theo vẻ ngoài, học theo trào lưu này, trào lưu kia, cố làm cái mới mà không tìm vào bên trong, hiểu mình là ai, chính vì vậy điều họ làm ra không nói lên con người họ?
Yếu tố tự thân khá quan trọng nhưng mới chỉ là một phần của vấn đề. Tôi tiếp xúc với một số ca sỹ và thấy khiếm khuyết lớn nhất của họ là kỹ thuật, họ không học gì cả.

Ngày xưa anh từng nói điều quan trọng nhất của một tác phẩm là cảm xúc? Một năm nhạc viện đạo tạo ra hàng trăm nhân tố có kỹ thuật nhưng có mấy ai thành danh nếu họ không phải là một cá nhân khác biệt và cực đoan?
Cảm xúc làm nên sự khác biệt giữa người A và B. Nhưng để biến cảm xúc thành một thông điệp thuyết phục được công chúng, đó lại phụ thuộc vào kỹ thuật. Ví dụ, tôi bảo một ca sỹ, bài này em nên hát nức nở nhưng nếu không có kỹ thuật, sự nức nở ấy sẽ thô và giả tạo. Thực ra nuôi cảm xúc không khó nhưng học kỹ thuật thì khó. Và lâu nữa.

Tôi nghĩ vấn đề éo le ở chỗ cảm xúc nghệ thuật nuôi dễ nhưng để có được cảm xúc lại phụ thuộc vào nền tảng văn hóa, môi trường sống, cách cư xử… Nghệ sỹ Việt học kỹ thuật giỏi thì rỗng cảm xúc vì thiếu trải nghiệm, nền tảng văn hóa thẩm mỹ bập bõm; còn người đam mê nghệ thuật thì lại không có điều kiện ăn học.
Điều đáng tiếc là tinh hoa vẫn có nhưng lại khiếm khuyết về mặt học hành. Nói thật ra, trường lớp chỉ dạy nghề chứ không dạy con người nghệ sỹ. Anh phải tự thân trên con đường nghệ thuật đầy khắc nghiệt và dễ bị tổn thương. Đó là cái giá phải trả cho năng khiếu và sự nhạy cảm mà trời chẳng cho không. Thực ra nghệ sỹ Việt nghèo lắm, ngay cả Cặp đôi hoàn hảo nhiều bạn tham gia cũng cực lắm, nó không hề là cuộc chơi của người giàu đâu. Tôi ở trong giới, làm việc cũng anh em nghệ sỹ nhiều nên thấy có nhiều điều đáng thông cảm.

Ở vị thế như anh, sống được với nghề thậm chí không viết nhạc mà chỉ viết báo, viết văn cũng sống khỏe, anh có coi mình là người thành công không?
Với tư cách là con người xã hội, tôi là người thành công, còn nghệ sỹ lớn hay bé thì tính sau đi (cười).

Anh có quan trọng cách mà người ta đối xử với anh không, ví dụ như nể trọng, đãi ngộ… hay chỉ đơn giản là đảm bảo mình làm ra những sản phẩm tốt nhất?
Tôi không có nhu cầu hay khao khát nổi tiếng. Tôi quan tâm đến con người xã hội của mình được đánh giá như thế nào. Làm người tử tế, đàng hoàng quan trọng hơn là làm nghệ sỹ lớn. Trong môi trường làm việc cụ thể, tôi đòi hỏi được tôn trọng đúng mức của mình.

Khi chưa nổi tiếng anh đã từng bị cư xử thiếu tôn trọng?
Tôi khởi nghiệp bằng hai nghề thầy giáo và viết báo. Viết báo đầy rẫy sự bất công, chèn ép vì quan hệ rồi chiếu trên, chiếu dưới rồi “mày là thằng nào mà đòi gặp tao?”… Cũng may trong môi trường sư phạm tôi được tôn trọng, có cái bất công này lại có sự công bằng kia cân đối lại.

Còn bây giờ từ người viết báo về người khác anh đã trở thành đối tượng để anh em phóng viên đưa lên bàn mổ phán xét, anh cảm thấy thế nào khi bị bôi nhọ?
Tôi có thói quen xem mọi sự như một phần của tự nhiên, nó phải diễn ra như thế ngay cả những điều tồi tệ. Mọi thứ đều có sự hợp lý nên ít khi tôi thấy bị tổn thương, trừ một vài trường hợp cần đối chất trực tiếp. Còn nói xấu thì tôi mặc kệ.

Có vẻ như anh không sân si nhiều?
Nói thế là đánh giá cao tôi quá. Tôi có nhiều cách để hướng tinh thần mình tới để làm mờ đi những tiêu cực, những năng lượng xấu ảnh hưởng đến cuộc sống. Tôi nghĩ đời dễ sống chứ không bi kịch như người ta nói. Chất lượng cuộc sống do mình quyết định, không điều gì ảnh hưởng được, tôi tin là như thế. Khi người ta tấn công tôi hay tôi cảm thấy chán nản, tôi chỉ làm một việc duy nhất là quay về với chính mình. Thế giới bên trong của tôi tương đối đầy, tôi có thể đóng cửa hoàn toàn với thế giới bên ngoài trong một thời gian mà vẫn thấy hạnh phúc.

Anh hướng tinh thần mình tới điều gì?
Tôi luyện yoga và tu tập theo tinh thần Mật tông.

Với Mật tông, anh muốn đi sâu vào tâm linh hay theo đuổi cực hạn của cơ thể?
Tâm linh là chính, cơ thể tự thân sẽ đi theo.

Con người phương Đông hay phương Tây đều đang mất cân bằng, bên thì nặng về tâm linh, bên thì duy lý khoa học. Anh có nghĩ điều này nguy hiểm không?
Nguy hiểm chứ. Bên Mỹ số người phải điều trị tâm lý rất lớn sau khi y học của họ đã chiến thắng hầu hết bệnh tật thông thường. Não bộ họ làm việc điên cuồng nên bị tổn thương, mất cân bằng giữa cảm xúc và lý trí. Phương đông thì ngược lại. Tôi nghĩ người ta luôn luôn phải tìm được con đường ở giữa, trung dung và an hòa theo lẽ tự nhiên. Bạn bắt trái tim bớt cảm xúc đi thì sẽ có ngày nó phản ứng khiến bạn phải vào viện tâm thần. Tôi nhớ Einstein có một câu để đời: Tín ngưỡng mà thiếu khoa học chỉ là thứ tín ngưỡng mù quáng, khoa học mà không đi đôi với tâm linh chỉ là khoa học què cụt. Bạn có thấy đến một lúc nào đó người ta dù thành công đến đâu cũng đều phải tĩnh trí lại và tìm đến thiền, tu tập để làm sạch bản thân và được hạnh phúc thực sự. Vì hầu hết chúng ta đều sống và bỏ lỡ hạnh phúc hiển hiện trước mắt. Bạn cứ thử tự bịt mũi một lúc là sẽ nhận ra việc hít thở nó sung sướng như thế nào.
Bạn cứ nghĩ đi, Sài Gòn rất hiền nhưng thời gian qua cũng nổi lên nạn trộm cướp hoành hành khiến người ta lo sợ. Nếu sợ ngoài đường loạn mà trong tâm cũng loạn thì sao mà sống, sao mà vui. Người ta nên tu tập chỉ vì lí do đơn giản đó thôi.

Anh có từng muốn rời bỏ đô thị ồn ào chưa?
Tôi từng muốn ở hai nơi, một là Tây Tạng, hai là những đô thị cổ ở châu Âu, như ở Tiệp. Nhưng vào thời điểm này, tôi nhận ra Sài Gòn vẫn là nơi hợp với mình nhất, một thành phố cởi mở và bao dung.

Cuộc sống của anh dường như chỉ còn thiếu một người phụ nữ để xây dựng tổ ấm?
Tôi có người yêu nhưng để lập gia đình một lần nữa thì vẫn cần thêm một vài yếu tố đủ mạnh, thôi cứ nói là duyên đi. Con trai tôi đã 12 tuổi, cháu không phải là trở lực với hạnh phúc của tôi, vấn đề là do tôi và sức khỏe của mẹ tôi. Nếu tạo dựng gia đình mới, tôi muốn điều này không làm đảo lộn mọi thứ quanh tôi lên. Thực ra, điều quan trọng nhất là lúc này tôi cảm thấy hạnh phúc và luôn bận rộn làm những điều mình thích. Điều gì đến sẽ đến, cứ để tự nhiên đi.

Cảm ơn anh về cuộc trò chuyện thú vị này!

Lúc để ý đến cuốn sách ấy, tôi mười hai tuổi.

Cuốn sách bìa cứng, minh họa đẹp, viết bằng Anh ngữ, và kẹp giữa nó là bản dịch Việt ngữ in khổ nhỏ, bìa mềm, gáy đã sờn và các trang quăn góc, tôi mười hai tuổi và tất nhiên chỉ có thể đọc bản tiếng Việt cuốn The Prophet (Kẻ Tiên Tri) của nhà văn người Liban Kahlil Gibran (1883 - 1931), tôi mười hai tuổi và tìm thấy Kẻ Tiên Tri trong mớ sách gối đầu giường của cậu ruột tôi, một sinh viên Triết, chỉ vỏn vẹn một trăm trang giấy sờn quăn ố vàng và chỉ bấy nhiêu thôi, bấy nhiêu mà gây chấn động trong tôi như một luồng điện, như một ánh chớp, như một chìa khóa mở kho tâm hồn, như một lời gọi vào thế giới của thơ, của nhạc, của cách sống, của cứu chuộc khỏi những đau thương tôi gặp phải, của tình yêu và trên nữa - những bổn phận.

Nói tóm gọn, thì Kẻ Tiên Tri (bản dịch Hồng Hà, NXB Quế Sơn Võ Tánh 1970) là triết lý sống được viết bằng thứ ngôn ngữ trữ tình và huyền hoặc, được Almustafa kẻ-tiên-tri rao giảng cho dân thành Orphalese sau mười hai năm Người sống cùng họ. Tác giả không cho biết vì sao Người đến đó, lưu lại đó cũng như nguồn gốc vị tiên tri ấy - Gibran không cho các chi tiết kia là quan trọng - và bởi thế càng tăng thêm sự huyền nhiệm cho câu chuyện, cho những lời rao giảng. Chúng ta biết vị tiên tri sẽ rời khỏi thành Orphalese khi con thuyền đến đón, nên trước lúc chia tay dân chúng, Người truyền lại những lời minh triết.

Dù được bao phủ bởi sự kỳ ảo, Kẻ Tiên Tri không hề là cuốn sách nhuốm màu tôn giáo: Almustafa chỉ nói về đời sống thường nhật thế tục, về những vấn đề hết sức gần gũi. Chính đây mới là điểm cần nhấn mạnh, nó giải thích vì sao cuốn sách trở thành cuốn cẩm nang sống của tôi, hình thành nhân cách tôi, giúp tôi vượt qua trở ngại để trở thành tôi như bây giờ.

Almustafa nói về hai mươi sáu vấn đề thiết thân trong cuộc đời mỗi người. Tình yêu “tấn phong các ngươi rồi chính nó sẽ hành hình các ngươi”. Tự do là “cái ách, cái còng, khoác vào kẻ khát thèm tự do”. Cái xấu là một phần của cái tốt; nỗi buồn và niềm vui ẩn chứa trong nhau. Đời sống là sự lưu chuyển của mùa và ngay cả con cái chúng ta cũng không hề của chúng ta mà ta chỉ có nhiệm vụ cây cung bắn những mũi tên vào đời.

Tình yêu và hôn nhân

Chỉ có kẻ điên mới “chỉ tìm bình an và khoái lạc trong tình yêu”, vì càng đớn đau thì hạnh phúc mới càng giá trị. Kẻ tiên tri nói: “Khi tình yêu vẫy gọi, hãy theo chàng./ Dù lối ấy gian nan”. Chúng ta không thể chỉ lối cho tình yêu, không thể dạy nó, mà hãy xứng đáng với nó để nhận được ân sủng từ nó. Còn hôn nhân, đó phải là khoảng không đủ rộng để hai cá nhân phát triển tính cách riêng, “cây sồi và cây trắc bá không mọc trong bóng rợp của nhau”.

Công việc

Chẳng đợi đến khi không có công việc mới là bất hạnh. Nếu chỉ làm việc vì tiền, ta vẫn đau khổ. Công việc phải là cách đền đáp của chúng ta cho đời sống, vì đời đã ban cho ta một chỗ trên mặt đất. Chúng ta làm việc vì lòng yêu thương với chính công việc. “Các ngươi tận hiến cho giấc mơ của đất, là thân mật với bí ẩn thâm sâu nhất của đời.”

Buồn đau

Đời sống sinh ra buồn đau để chúng ta hiểu về sự lưu chuyển của mùa, hết mùa cay đắng thì sẽ đến mùa ngọt. Chính buồn đau bóc tách chúng ta khỏi lớp vỏ bảo vệ để buộc ta phải lớn mạnh, phải trưởng thành. Đây là những lời có ý nghĩa nhất với tôi: trong hầu hết các truân chuyên từng gặp phải, tôi đều mở đọc lại chương này để được ban cho sức mạnh. Vượt được buồn đau chính là lúc đón nhận hân hoan và cảm thấy đời đáng sống nhường nào. “Thứ thuốc đắng ấy được vị thầy thuốc trong tâm ngươi dùng chữa lành cho ngươi”.

Của cải

Nếu chúng ta tham luyến của cải, “ngôi nhà không còn là chiếc neo mà thành cột buồm nặng”, rồi chúng ta sẽ bị buộc vào đó khi thuyền đắm.

Kẻ Tiên Tri là cuốn sách giải mã cho những bí ẩn đời sống. Điều mà chúng ta hay gọi là “vòng đời” đã diễn ra như thế nào, và chúng ta cần làm thế nào để vòng tròn ấy thực sự tròn trịa? Chúng ta làm đầy những ước mơ, làm vui lòng người thân, nuôi dạy con cái như thế nào? Chúng ta phải cư xử ra sao khi bệnh tật, khi đau khổ, khi vui vầy? Chúng ta làm việc bằng thái độ nào, ngơi nghỉ trong tình trạng nào là tốt nhất? Những gì Gibran viết, bao nhiêu năm trôi qua vẫn còn nguyên vẹn minh triết; đó là những bài học sống được hát lên bằng một giọng điệu tuyệt vời, êm ái, quyến rũ, có tác dụng chữa lành thương tích.

Đoạn về Con cái là đoạn tôi thích nhất:

Con cái các ngươi chẳng phải con cái các ngươi đâu./ Chúng là con trai và con gái của Đời với nỗi khao khát tự thân./ Chúng đến qua các ngươi nhưng chẳng từ các ngươi./ Và tuy chúng ở cùng các ngươi chúng cũng chẳng thuộc về các ngươi./ Các ngươi có thể cho chúng tình yêu nhưng chẳng thể cho chúng tư tưởng mình./ Bởi chúng có tư tưởng riêng của chúng./ Các ngươi có thể cầm giữ thân xác chúng trong nhà nhưng không chứa nổi tâm hồn chúng./ Vì tâm hồn chúng ngụ trong ngôi nhà của ngày mai, nơi các ngươi không thể viếng thăm dù chỉ trong mơ./ Các ngươi có thể gắng sức trở nên giống chúng, nhưng chớ tìm cách làm chúng giống mình.

Xuất bản lần đầu năm 1923, được dịch sang trên 50 ngôn ngữ và tái bản không ngừng, Kẻ Tiên Tri của Kahlil Gibran là cuốn sách xứng đáng gối đầu giường cho thế hệ này nối thế hệ khác. Ngoài ý nghĩa bài học sống như đã trình bày trên đây, cuốn sách còn là một áng thơ xuôi đẹp ngỡ ngàng, tạo ra âm hưởng lan tỏa như những vòng xoáy nước - điều này gây ra một hiệu ứng mạnh về mặt nghệ thuật cho riêng tôi đến mức tôi đã dành nhiều công sức xây dựng một thứ ngôn ngữ có nhạc điệu, tiết tấu, hình ảnh đặc trưng cho mình, ở tư cách một người viết nhạc và viết tùy bút.

Chúng ta hãy đọc Kahlil Gibran để sống đẹp và viết đẹp. Sống đúng Đạo làm người. Viết ngôn ngữ mẹ đẻ một cách tươi sáng và thơ mộng nhất có thể.

31/12/2012
Q.B.

(viết cho dự án Quyển Sách Thay Đổi Cuộc Đời)

Hai năm trước, mùa Giáng Sinh tôi chụp mấy bộ ảnh cho Quỳnh Scarlett, tức Ngô Như Quỳnh, cô MC xinh đẹp của đài HTV. Quỳnh là bạn tôi, từ lâu, bạn ảo trước khi làm bạn thật, cũng phải sáu năm có lẻ. Quỳnh hát, giọng thổ trầm khàn nghe cũng đầy tâm trạng, nhưng tính tình thì hân hoan hớn hở, chẳng có gì sầu thảm. Gặp Quỳnh bao giờ cũng vui, trò chuyện tươi tỉnh và chụp ảnh. Đó là mùa đông Saigon 2010 và tôi đang buồn, đang trống trải, đang không biết làm gì cho qua mùa lạnh, đang chán ngán mọi thứ. Đó là lúc tôi thường gặp Quỳnh để chúng tôi cùng uống cà phê, cùng nói về những đề tài cả hai đều ưa thích như là tình yêu hay âm nhạc, có khi cả nghệ thuật ẩm thực và nghệ thuật tặng quà nữa. Chớp mắt, đã hai năm.

Hai năm và tôi còn nhớ như in lúc chụp Quỳnh ở tiệm cà phê Things trên tầng hai một tòa chung cư cũ, cũ lắm, những bậc thang đã mòn vẹt và hành lang ẩm thấp. Ánh sáng len lỏi qua những giếng trời, qua ô cửa ngỏ, qua những chấn song hoen rỉ làm thành một “khí hậu ảnh” rất đặc biệt. Và Quỳnh thì đẹp trong thứ ánh sáng ấy. Hai năm, lúc đó tôi chụp bằng máy compact D-Lux 5 của Leica, bây giờ thì D-Lux 6.

Và lại Giáng Sinh. Giáng Sinh này, tôi đón mùa lễ bằng một ít bài hát viết nhanh. Thì bao giờ chẳng nhanh, không bao giờ tôi mất quá năm mươi phút cho một bài hát. Những bài hát nhỏ bé, cấu trúc giản dị, tôi viết dành tặng cho một người, không phải Quỳnh Scarlett bạn tôi mà là một cô gái khác. Tuổi hai mươi của nàng tỏa ra một thứ ánh sáng ấm dịu; tuổi hai mươi tôi đã mất từ lâu và tôi không tiếc nhiều, ừ thì ai chẳng phải già đi; tôi lấy tuổi hai mươi của nàng làm cảm hứng để viết nhạc, nhạc vì thế vẫn trẻ được.

Yêu như vừa khôn lớn
Chưa từng biết yêu
Em dạy anh nhé,
Sẽ yêu ngoan như em từng ước
Sẽ yêu cho vừa tim ấm bên tim
Trái tim anh đầy hoa trắng
Giấc mơ em thơm
Như mùa đất trời tái sinh.

Đó là lời bài “Anh Trẻ Như Giấc Mơ Em”, bài đầu trong loạt bài về giấc mơ: “Anh Mơ Em Cùng Với Thành Phố”, “Em Đẹp Như Giấc Mơ Anh”.

***

Những người nữ đẹp, tôi thường chụp họ bằng Leica. Hay là khi tôi thấy họ đẹp, tôi mới dùng Leica.

Giáng Sinh là mùa thân mật, trong mùa ấy tôi hay cầm theo Leica và gặp gỡ những người nữ đẹp.

Người nữ tôi đem lòng cảm mến tròn hai mươi tuổi khi tôi gặp nàng, chụp cho nàng những bức ảnh và giữ nàng trong những giấc mơ. Cũng có thể lấp kín những giấc mơ của nàng bằng hơi ấm của tôi.

Có tình dài để anh nuôi giấc mơ em
Để anh nguôi những buồn phiền
Anh sẽ hát vang lừng
Lời ca trên môi ấm
Làm cho giấc mơ trẻ như mới chào đời

Giáng Sinh là mùa yêu thương. Hai năm trước, tình bạn với Quỳnh làm tôi vui. Bây giờ, tình yêu với cô gái ấy làm tôi thư thái. Chẳng biết nên dùng từ gì hơn là sự thư thái, an tâm. Có nàng ở bên, ngay cả cơn đau cũng dễ chịu.

Có nàng ở bên, những ngày của tôi chóng qua và những bài hát, những cuốn phim cứ đều đặn dày lên. Quả tim cứ từng giờ ấm lại.

Giáng Sinh này là mùa vui.

Tôi rời nhà ra phố trong thứ thời tiết se se hiếm hoi của Saigon, Leica trong túi và tình yêu trong tim. Cũng phải trải qua sáu năm, tôi mới can đảm nhận mình là một Leicaist, người Pháp gọi là Leiciste. Bởi vì như mọi thứ, như tình yêu, nhiếp ảnh đòi hỏi lòng kiên nhẫn. Ai chịu được “khí hậu Leica” lâu, người ấy được đền đáp. Đền gì? Đền cho sự an nhiên tự tại, thứ mà khi đã có, thì vững chãi mà sống trọn đời sống mình. Tình yêu đẹp cũng đền đáp tình nhân như thế: yêu trong tự tại.

Những buổi chiều này tôi ung dung ngồi trong thứ ánh sáng diễm lệ của mùa cuối năm, trong căn phòng cũ của tiệm cà phê Things, nhìn ngắm những mảng gạch hoa mòn vết chân, những lọ hoa cắm đầy những đóa hoa nhỏ như mắt người, dõi theo luồng ánh sáng đi từng vệt dài qua cửa ngỏ, ánh sáng xanh mướt như ngọc thạch để tôi hồi nhớ hai năm trước, để tôi viết những bài hát cho năm nay.

Lời hát đẹp, hát cho em yêu kiều
Thành bông hoa lan trắng
Nở trong giấc mơ
Tỏa hương đón ngày lành
Xin em gói anh vào giấc thơm
Gói trong tim em hồng
Duyên vừa mới sinh

Sau những vực thẳm, là bình nguyên thênh thang; tình yêu đến trong mùa lễ là tình yêu không thể quên, là tình yêu phải giữ thật chặt, ôm lấy thật lâu. Sau những giờ phút thương tâm, là an bình đến muộn. Sau những đêm mất ngủ, giờ là lúc mơ những cơn mơ đẹp có hoa lan nở bừng như nụ hôn.

Nàng trong ảnh tôi hiền lành, dung dị. Quả tim nàng cũng vậy. Nên những bài hát tôi tặng nàng, chẳng có gì cầu kỳ khó khăn.

Duyên vừa mới sinh, thì cố nuôi cho bền.

(TTVH & ĐÔ tháng 12/2012)

Làm thế nào một cô gái trẻ vô danh tiến lại gần cột mốc chuyên nghiệp bằng hành trang alternative rock, thay vì dùng những công cụ đơn giản, phổ thông hơn như là dance hay hip-hop? Làm thế nào để thay đổi quan niệm cả một số đông những người mê ca hát, rằng đường dài không phải là đường khó?

Hoàng Anh, cô sinh viên khoa Quản lý nghệ thuật trường Đại học Văn hóa đã được tôi “phát hiện” tình cờ vào dịp Giáng Sinh năm 2010 trong một đêm nhạc Quốc Bảo do quán cà phê The Journey - một trong những “tụ điểm” của các bạn trường Kiến trúc - khởi xướng, tổ chức và biên tập. Hoàng Anh thì không phải dân kiến trúc, và lại là cô ca sĩ trẻ nhất (sinh năm 1991) trong đêm nhạc đó. Có thể cả hai đặc tính trẻ nhất và không-kiến-trúc đã khiến Hoàng Anh nổi bật hơn, mặc dù ở buổi trình diễn nhiều người hát tốt hơn cô, phong cách chuyên nghiệp hơn cô. Hoàng Anh hát bài “Em Hát”, một bài tôi viết riêng cho Từ Hiền Trang trước đó lâu, và Hoàng Anh được tôi nhớ đến khi đêm nhạc kết thúc. Tôi nhắn tin cho người tổ chức, cô bé Hoàng Anh có chất đấy, bảo nó gặp anh. “Chất”, đây là tôi cảm thấy, chưa cần lý giải phân tích; chất, là bởi vì cô bé hát rất tỉnh, không sợ sệt, có phần bất cần theo cái kiểu “em thích gì hát nấy, em hát là cho em trước”. Mà thật, cho đến giờ, Hoàng Anh vẫn không mưu cầu nổi tiếng, vẫn thích gì làm nấy, không chiều theo đám đông. Những cuộc gặp liên tiếp diễn ra giữa tôi với cô đã củng cố thêm niềm tin của tôi: Hoàng Anh sẽ thành công bằng một lối đi riêng, tạm gọi là dòng ca sĩ độc lập, có lượng người hâm mộ riêng dù ít ỏi nhưng trung thành. Không cần hip-hop giật cục hay dance nhảy nhót ầm ĩ, mà hát rock, một thứ rock độc lập, giàu cá tính và khác thường. Tôi quyết định sẽ hướng Hoàng Anh theo đúng lối ấy: một sinh viên hát, một nghệ sĩ hát. Khởi đầu cho chặng đường, là album Nửa (2011). Chỉ riêng cái nhan đề đã nói lên sự dè dặt của cả tôi (nhà sản xuất) lẫn Hoàng Anh - chưa dám xác quyết điều gì, chưa đủ tự tin sẽ thành công, chỉ là sự thăm dò và mong mỏi được đón nhận. Những khúc hát tung ra như những bông hoa một nghệ sĩ trẻ tặng cho công chúng, thay vì chờ nhận hoa từ công chúng. Thế mà kết quả vượt mong đợi: Hoàng Anh được chú ý, được đề cử gương mặt trẻ Giải Cống Hiến 2012, được giới chuyên môn đánh giá cao, được thầy Quang Lý hết lòng chỉ dạy và kỳ vọng. Nửa, cho đến giờ phút này, vẫn là một album tốt, có ý tưởng xuyên suốt và âm nhạc được chăm chút kỹ. Giờ phút này (tháng 11 năm 2012) là lúc đĩa tiếp theo - Vuông Tròn - chuẩn bị phát hành.

***

Vuông Tròn, ở đây được hiểu theo nghĩa trọn vẹn, đủ đầy. Tôi dịch sang tiếng Anh thành Dreams Fulfilled - những cơn mơ thành toại. Lối đi của Hoàng Anh giờ đã thành hình, nếu chưa thênh thang thì cũng không phải là con đường mòn đầy gai góc. Hoàng Anh đủ tự tin để hát những gì cô thực sự yêu thích, hát về những điều có lẽ hơi quá tuổi trải nghiệm nhưng lại gây hứng thú cho cô hơn: sự mất mát, nỗi đau, sự phản bội, niềm hạnh phúc đánh mất. Không có nhiều bài hát vui trong Vuông Tròn, hoặc ngay trong niềm vui cũng ẩn giấu nỗi chua xót. Mười ca khúc hoàn toàn mới viết riêng cho Hoàng Anh ở chặng kế tiếp này (có người gọi đường đi của Hoàng Anh là cuộc chạy vượt rào) rất khó thể hiện về cả kỹ thuật lẫn cảm xúc. Thu đi thu lại nhiều lần. Thầy Quang Lý trực tiếp dựng bài, tôi trực tiếp chỉ huy các buổi thu âm, và Hoàng Anh mất tròn ba tháng cho mười bài hát. Có thêm ba bản phối với dàn nhạc dây rất tươi mới, xúc động do nhạc sĩ Bảo Chấn làm thêm cho Hoàng Anh. Có sự tham gia giọng hát của Quang Lý (người thầy), Nguyên Hà (người bạn). Tất cả góp vào cho Vuông Tròn đầy đặn, cho giấc mơ của Hoàng Anh thành hiện thực.

***

“Tình Vui” viết ngày đầu tháng Năm 2009. Kỳ nghỉ lễ cuối tháng Tư đối với gia đình tôi chẳng bao giờ có ý nghĩa gì ngoài sự cay đắng. Tôi ở nhà mấy ngày liền, để viết.

Và tình trân quý giữ em lại bên anh
Dây đàn âm âm không dứt
Anh hát bài vui hay những câu vẩn vơ
Chưng cất lòng vui cho nắng mai đầy thêm
Mắt em tròn thêm

Đấy là tình ca, nhưng không phải là một tình ca viên mãn. Nó ẩn chứa những lo sợ, che giấu những bất trắc.

Hàn vết thương tâm
Bằng vết môi hôn như vết xăm

“Tình Vui” bây giờ có hai bản phối của chính tôi và của anh Bảo Chấn, cho Hoàng Anh.

“Tình Ca Không Vần” là bài hát mở đầu năm 2011:

Rồi tay biết yêu đôi tay
Biết tương tư em trước khi tim yêu
Ôm siết em ghì chặt đến khi ngày tàn đêm tắt
Mà cuộc yêu ta mới vừa bày
Mà đời yêu như cốc rượu đầy
Anh sẽ chăm cho em những đêm lo âu
Những mưa mịt mùng
Anh sẽ luôn bên em
Sẽ mơ cùng một giấc mộng
Vì yêu em, anh hân hoan sống
Em ban phát những tia rạng đông

“Tình Ca Không Vần” được viết khi lòng tôi đang vui, khi những hy vọng sáng ngời của mùa xuân chưa tắt. Khi mọi thứ, kể cả tôi, còn đáng tin cậy. Khi tôi vẫn còn đủ ngây thơ để mong mỏi những mối tình dài lâu, bền chặt.

Tôi viết “Từ Khi” quãng mùa hè 2010. Cái nghĩa Vuông Tròn nằm gọn trong bài này: Những giấc mơ viên thành.

Từ khi nao tình yêu lên tiếng
Bỗng dưng mà ta tìm thấy nhau
Từ khi nao lòng vui khôn xiết
Nở những cánh trắng ngọt ngào như thơ
Khi nàng đem bình yên về với anh
Khi nàng đem tình yêu về cứu anh
Lời tình nào cho xứng được em?

Chỉ có “Từ Khi” và “Tình Ca Không Vần” là hai bài hát thực sự vui vẻ trong đĩa Vuông Tròn.

Dù hát về nỗi đau hay niềm hạnh phúc, Hoàng Anh cũng đã tìm thấy mình ở đó, đã cảm nhận mọi thứ bằng trái tim của cô gái trẻ mới vào đời. Và hát gì, thì cũng là những thứ cô thực sự muốn hát.

Buruberu là blueberry phát âm kiểu Nhật.

Có hai nàng Nhật rất xinh vào tiệm J. Xăng đan đế vuông và áo hở cổ. Họ gọi pancakes việt quất uống với sữa tươi trộn một ít cà phê.

Giờ này là bảy giờ bốn mươi lăm một sáng Saigon không nắng, nền trời đục lờ như sữa tươi hai nàng uống khuấy với cà phê. Lá trên cao bị khung cửa kính cắt nhỏ thành từng mảng xanh đậm, thỉnh thoảng lại bong ra trong những đợt gió, hệt như bức tranh cũ tróc màu rơi lả tả khi tường bị động lúc sửa nhà. Hai nàng vừa nói vừa cười, tay chân múa may và ngữ điệu nhanh như súng tiểu liên. Máy ảnh Sony giơ lên tự chụp, hai ngón tay chữ V và nụ cười rộng ửng hồng đôi má. Tôi thấy Saigon đẹp dù trời không chút nắng.

Hôm qua tôi vừa đọc lại Đẹp và Buồn của Yasunari Kawabata, chương “Những Hư Hao Mùa Hè”. Giờ tôi thấy hai nàng như thể Otoko và Keiko bước ra từ trang sách. Có một chàng trai trẻ Taichiro nào đó đang chờ Keiko ở khách sạn, chờ tình yêu đi cùng thần chết đến không?

Những ngày Saigon âm u thế này chính là khoảng thời gian vàng cho việc suy nghĩ lan man. Người đánh giày quen mặt giơ bàn chải chào mời bên kia khung kính, tôi cười, anh ta cười đáp khoe những chiếc răng cửa vẹo vọ, hôm nay trông anh ta nhỏ bé hơn, có lẽ vì ánh sáng quá đục. Tôi lại nghĩ về cuốn truyện Kawabata. Hai nàng Nhật bàn bên cạnh trông vui tươi, hớn hở. Đằng sau nụ cười ửng hồng ấy, vẫn có một vẻ gì đó bi thương. Cái âm hưởng đọng lại của tiếng nói Nhật, dù rằng nói líu lo như chim hót, vẫn mang vẻ gì đó như tiếng đàn nghẹn. Như dây đàn đứt ngang, như ly rượu vỡ, như bức tranh tróc màu và những tàng lá bong ra trong gió. Nấp sau tình yêu, là cái chết. Tôi thấy Saigon của tôi vào những ngày mưa mùa cũng thế: những âm thanh vui nhộn của mưa gõ lên mái nhà không khiến tôi quên được sự tối ám ẩn chứa đằng sau nó: cây gãy, kính vỡ, mái tốc, sét đánh, đường trơn trượt và xe cộ ùn tắc. Người đánh giày than, ngày nào cũng mưa thì em chết đói. Những người khổ ải khổ hơn nhiều lần khi mưa. Nhà bên cạnh nhà tôi đang sửa, tường chung, đã thấy lả tả những mảng vữa rơi xuống khung tranh trong phòng tôi. Saigon đẹp, tình yêu đẹp, mưa đẹp, chỉ có điều vẻ đẹp không trọn và nỗi vui không trọn. Thỉnh thoảng tôi còn trông thấy sự gượng gạo cố giấu.

Tôi vào khu cửa hiệu Tommy Hilfiger/Nike/Diesel góc đường Nguyễn Huệ - Lê Lợi để hình dung lại không khí Chiêu Nam Lầu thuở xưa. Trà đình nổi tiếng nhất nhì Saigon là của cụ Nguyễn An Khương, và cụ Phan Chu Trinh đã qua đời ở đó. Tôi mua một cái áo trong hiệu, dĩ nhiên việc mua sắm này không liên quan và chẳng giúp ích gì cho cuộc tái hiện không khí lịch sử cũ, nhưng tôi còn biết làm gì khác. Những cô bán hàng sẽ tắt ngay nụ cười nếu tôi bước ra tay không. Saigon đã mất hết các di tích quý, cố công bao nhiêu cũng đâu thấy lại được. Thôi mình tự an ủi một cách miễn cưỡng, thôi thì ngay sự tàn phá, như là cái chết vậy, cũng ẩn chứa sự quyến rũ. Tình yêu bị tàn phá cũng quyến rũ, có phải?

Người Nhật không tàn phá di tích. Người Nhật quan niệm cõi chết và cõi sống đan cài, người chết, hồn vía linh thiêng còn ở lại với người sống. Những gì thuộc về người chết, mọi thứ, thì cố gìn giữ. Một món tóc huyền dính lại trên hộp sọ khi khai quật cổ mộ Công nương Kazunomiya (chương “Món Tóc Huyền” trong Đẹp và Buồn), một tấm kính in ảnh lối xưa táng theo người chết cũng đủ khiến người đời nay nhỏ lệ, đủ khơi dậy cả một câu chuyện tình quá khứ, đủ để ta ngẩn ngơ trong nhiều ngày. Người Nhật nâng niu gìn giữ và coi trọng cái chết, thành kính với các tàn tích, bởi lẽ cái chết chính là đời sống đã vẹn toàn ý nghĩa, không còn lửng lơ vô định, không còn hoang mang tìm kiếm gì nữa. Ta đập hết, phá hết, còn gì để ngưỡng vọng, chiêm nghiệm đây?

Saigon, một sáng như sáng nay, mang vẻ đẹp miễn cưỡng, giống như người đàn bà dặm phấn dày để che vết hằn do khóc nhiều. Người đánh giày ngồi bệt xuống vỉa hè mở hàng ngày vất vả. Giờ này là mười giờ sáng. Người Việt vào tiệm J. phát âm rành rọt blueberry, không bao giờ cần viện tiếng Việt quả sim Úc hay là việt quất. Người Việt nói tiếng Việt xen kẽ tiếng Anh và những chỗ nào là tiếng Anh thì nói rổn rảng hơn, nhấn giọng đâu ra đó. Người Việt mải nói quên cười, chắc Saigon đã đủ đẹp nên có thể tiết kiệm nụ cười. Mùa hè Saigon cũng có những hư hao mà không ai để ý, mùa hè Saigon cần được nâng niu như di vật mà không ai buồn quan tâm. Người ta còn mải nói, phát âm tiếng Anh cho chuẩn nên người ta đâu cần biết Chiêu Nam Lầu là gì. Ly cà phê của tôi giờ này rất đắng, rất chua trong khi tôi ngồi nghĩ lan man và ngoài trời vẫn còn đục ngầu. Tôi không thấy Saigon đẹp nữa. Chắc vì tâm trạng tôi không được tốt.

(Thị Dân, TTVH & ĐÔ tháng 10/2012)

Bạn làm được tất cả với Samsung Galaxy Note II, hay nói cho khiêm tốn hơn một chút, là Note II đáp ứng gần như tất cả các ý tưởng sáng tạo của bạn. Trước đây, “văn phòng di động” của tôi khá kềnh càng: laptop, giấy kẻ nhạc, sổ ghi chép, bút máy, điện thoại; nay tôi thử (tôi xin nhấn mạnh, đang thử) ra phố với duy nhất chiếc Note II, thử một buổi làm việc chỉ với Note II, xem sao.

Ghi lại những ý tưởng cho một nhạc phẩm sắp viết không khó: trên S-Note, bạn tạo một file mới từ template Idea Note rồi chọn công cụ Productivity tools để kẻ các dòng nhạc, sau đó chuyển sang Drawing mode để viết note nhạc bằng bút hệt như viết trên giấy nhạc.

"Viết tay ý nhạc trên Note II"

Còn để chính thức viết một bản nhạc, bạn hãy dùng ứng dụng Ensemble Composer (miễn phí từ Google Play): đây là phiên bản di động của chương trình soạn nhạc chuyên nghiệp, với đầy đủ các nhạc cụ của dàn giao hưởng, các ký hiệu sắc thái, hỗ trợ MIDI, giao diện trực quan dễ dùng, cho phép nghe lại đoạn nhạc vừa viết, đồng thời cho phép export toàn bộ nhạc phẩm ra thành file đồ họa. Như vậy, chuyện viết nhạc tôi đã giải quyết được trên Note II.

"Soạn nhạc bằng Ensemble Composer"

Tôi mê sổ và bút, mê việc viết tay. Như đã có lần nói, không bao giờ tôi đi đâu thiếu sổ, bút, và viết gần như liên tục, bất cứ khi nào có thể. Cây S-Pen của Note II cải tiến nhiều từ phiên bản đầu, giờ đây thực sự cho cảm giác giấy bút, “hiểu” được các nét thanh đậm, đáp ứng ngay lập tức và chính xác từng nét nhấn của người viết. Nền giấy ảo của S-Note đẹp, không chói, kẻ dòng trang nhã, kích thước trang giấy cũng vừa vặn (bằng với trang Moleskine loại nhỏ). Dùng sổ Moleskine, tôi còn có thói quen vẽ loăng quăng và thỉnh thoảng dán hình lên (thú chơi scrapbook), thì giờ đây S-Note và các tiện ích phụ trợ như PaperArtist đã làm tôi hài lòng. Thực sự hài lòng.

"Trần Lập vẽ bằng S-Pen"

"Thủ bút của tôi, viết bằng S-Pen"

"Vẽ trên S-Note rồi tạo hiệu ứng bằng PaperArtist"

Bạn cần một chút kỹ năng để dùng tốt camera trên điện thoại Android. Các apps hỗ trợ tốt cho nhiếp ảnh Android là: AfterFocus (tạo vùng ảnh rõ/mờ), Camera360 và FxCamera (nhiều hiệu ứng đẹp), LittlePhoto (giả lập máy ảnh phim), Lomo Camera, Pixlr-o-matic (giả lập máy Lomo và máy hai ống kính). Màn hình lớn, lấy nét nhanh, Note II là một chiếc máy ảnh số hữu dụng.

"Chụp bằng FxCamera"

"Chụp bằng Pixlr-o-matic"

"Ngọc Quyên tại Samsung event, 16/10/2012"

"Ca sĩ Đồng Lan"

Tôi sẽ không bàn thêm việc viết blog, chia sẻ Twitter hay giao lưu Facebook, bởi chắc hẳn điện thoại thông minh nào cũng làm được những điều đó cả. Chỉ xin nhắc cho các bạn đã thích “Click/Tap to Post” trên nền tảng Mountain Lion hoặc iOS 6, là cũng có một widget của Samsung để gõ nhanh status, post hình hoặc check-in.

Tôi cảm thấy đầy đủ khi có Note II.

Kim Qui, tay trống thân thiết đang làm việc với tôi, dùng một Samsung Galaxy Note. Trước đó, chưa từng thấy anh khoe một chiếc điện thoại nào, trong khi giờ đây Qui tự hào khoe Note (original) như một vật đáng yêu và đắc dụng. Tôi lây sự hào hứng từ Qui khi cầm trên tay chiếc Note thế hệ mới nhất, thế hệ II.

Thật tình mà nói, tôi thấy Note của Kim Qui quá to, nhưng sao bây giờ lại không có cảm giác kỳ dị trong khi Note II to hơn (5.5″ so với 5.3″): hay ta đã quen với các thiết bị cầm tay kích thước lớn? Là một điện thoại, thì quả thật Note to; nhưng ta đâu chỉ mong đợi nó như đợi một dòng điện thoại mới. Ta cần, và chờ trông Note II như một máy tính bảng mini - nghĩ như thế thì kích cỡ Note II lại hóa khiêm tốn. Và vẫn vừa tay, hoàn toàn tự nhiên khi sử dụng.

S-Pen mới

Dùng Galaxy Note II là được sống lại thời nhận diện chữ viết tay của Sony Ericsson P, O2… Khả năng nhận đúng lên đến 99%, kể cả tiếng Việt có dấu.

Nếu như ở các điện thoại Android khác, bạn phải cài bộ gõ tiếng Việt (Vietnamese IME hoặc GoTiengViet 3), thì ở Note 2, ta chỉ cần download các bộ ngôn ngữ về! Tada! Viết tiếng Việt bằng S-Pen với khoảng cách các từ như ta viết trên giấy, máy nhận dạng chính xác. Quả là thú vị!

S-Pen (bút Samsung?) tự động mở chương trình S-Note khi bạn rút bút khỏi khe cắm, máy tự báo nếu bút nằm ngoài vùng cảm ứng. S-Pen của Note II dài, to hơn của Note đời đầu, dễ cầm hơn, viết mượt hơn. Đầu bút bằng cao su có độ đàn hồi nhất định để bạn có cảm giác bút trên giấy.

S-Note cung cấp nhiều tính năng hữu ích khi bạn dùng bút. Bạn có thể viết tay các ghi chú công việc, vẽ phác thảo các ý tưởng; bạn cũng có thể nhập hình ảnh từ Gallery vào, thêm chữ rồi xuất ra dạng thức PDF. Nếu một người khác cũng dùng Note II, bạn trao đổi file cho nhau bằng tiện ích S-Beam. Nhờ cây bút S-Pen cải tiến, đầu bút hoạt động như một con trỏ nhỏ xíu khi bạn đưa bút gần màn hình. Ở một số chương trình, chẳng hạn Media Player, đầu bút còn cho xem trước các đoạn phim (gọi là “Air View”). Chỉ cần đưa gần, không cần chạm, S-Pen có thể giúp bạn kéo nội dung một email, duyệt một danh sách dài hơn màn hình.

Tôi thật sự có cảm tình với cây bút thế hệ hai này. Nó cho ta cảm giác đúng như khi ta dùng bút stylus Wacom thay chuột để thao tác ở các chương trình đồ họa máy tính.

***

Máy ảnh có độ mở ống kính f/2.6 và tiêu cự 3.6mm (tương đương tiêu cự 37mm ở máy full frame). Không thể tốt bằng ống kính mở f/2.4 của iPhone 5 nhưng bù lại, Note II có màn hình lớn hơn nên thuận lợi hơn khi chụp. Camera có thêm các hiệu ứng mới rất ấn tượng. Không phải làm cho có lệ, mà rất hữu dụng. Tôi thử các preset Solarise, Negative, Washed Out… và được ảnh rất đẹp, lạ.

Tính năng Best Group Pose chụp một loạt ảnh để chọn ra bức đẹp nhất sẽ lý tưởng vì bạn không phải chụp lại khi ai đó nhắm mắt hoặc chưa diễn cảm.

Tôi cũng có dịp thử các ứng dụng chụp ảnh Cymera (chụp chân dung), FxCamera, Instagram, đều hoạt động tốt. Chỉ có một bất tiện nhỏ ở hệ điều hành Android, là ảnh chụp được từ các phần mềm chụp ảnh non-native lưu ở các folders khác nhau, không nằm ở một nơi: vậy muốn upload ảnh lên Dropbox, bạn phải chép từ các folders phụ vào folder Camera.

S Voice thì tương tự Siri ở iOS 5, thi hành được ít tác vụ, chưa thực sự có ích.

Kết nối mạng, duyệt web đều nhanh và ổn định. Android 4.1 (Jelly Bean) là nền tảng tốt.

Kết luận:

Tôi yêu thích chiếc máy này, đặc biệt yêu cây bút và phần chụp ảnh của nó. Nếu bạn là người từng dùng stylus trên các thiết bị số, thì bạn ắt sẽ bị Note II mê hoặc. Riêng tôi, cây S-Pen đã mang lại xúc cảm được sống lại thời vàng son của các màn hình cảm ứng đơn điểm thuở trước. Điều không thể tìm thấy ở thiết bị số hôm nay.

Trong bài hát lừng danh một thuở “Goodbye Yellow Brick Road” (1973), Elton John hát lời ca của Bernie Taupin như sau:

Thôi chào nhé, con đường lát gạch vàng
Nơi những con chó của xã hội tru tréo

Bài hát không nói về mạng xã hội, tất nhiên. Nhưng sao không thể nghĩ rằng đấy là lời tiên tri cho ngày hôm nay, cho tâm trạng hôm nay của những người tham gia mạng cộng đồng nền Web 2.0?

Tôi còn nhớ như in thời sơ khai của giao tiếp mạng. Trước hết là các trang web cá nhân viết bằng html đơn giản, trên đó chủ nhân chỉ đưa một số thông tin cơ bản về mình, nghề nghiệp, sở thích, một ít hình ảnh, vài bài thơ bài văn. Ai đọc được, quan tâm, muốn liên lạc thì gửi email. Rồi phát triển hơn chút, có các diễn đàn vBulletin: bạn mở diễn đàn, các thành viên đăng ký vào thảo luận, trình bày ý kiến. Đó là thời kỳ trước năm 2004. Tôi thời ấy phụ trách một diễn đàn âm nhạc thuộc Vietnamnet, mở chủ đề, tiếp nhận các câu hỏi và trả lời trực tiếp trên đó hoặc qua thư điện tử riêng. Cũng đã chớm nhìn thấy các phiền toái của việc giao tiếp mạng (thì giờ, sự riêng tư, các ý kiến trái chiều cố tình). Rồi thì blog - hình thức pha trộn tài tình giữa trang web cá nhân và bàn tròn thảo luận - dần trở nên phổ biến. Giới trẻ chơi blog say mê nhưng không duy trì mà bỏ hoang cái cũ, lập cái mới liên tục. Về mặt xã hội, trào lưu blogging cho thấy thanh thiếu niên thực sự có nhu cầu tâm sự, giãi bày, trò chuyện với cả những người lạ; bạn biết đấy, “bạn” trên mạng dù biết nhau lâu đến mấy vẫn chỉ là người lạ, một nhân vật ảo.

Từ khi có forum, rồi blog, không gian mạng chính thức trở thành một thế giới ảo song song với thế giới thực tế; mỗi người chơi mạng được nhân thành hai, hai nhân cách, hai cái tôi, đúng như Haruki Murakami xây dựng trong cuốn Xứ Sở Diệu Kỳ Tàn Bạo và Chốn Tận Cùng Thế Giới. Chuyện vui, và bi kịch cũng đồng thời xảy ra.

Chuyện vui và bi kịch gia tăng các tình huống hài/bi của nó khi thế giới mạng tương tác được trên nền Web 2.0 với các hỗ trợ tối đa cho thiết bị cầm tay (máy tính bảng, điện thoại di động). Cụ thể, là Facebook.

Ta hãy nói đến chuyện vui trước. Thực tế đã cho thấy người ta có được thêm bạn tốt, bạn quý, người yêu là nhờ môi trường mạng. Thử tưởng tượng thời trước, làm thế nào để gửi một lời mời kết bạn? Đăng báo mục tìm bạn bốn phương rồi nhận thư bưu điện? Chụp một cái ảnh, rửa ra, gửi kèm thư? Các công đoạn rắc rối phiền hà ấy ngăn trở ta, làm ta mất hết hứng tìm bạn, ta thu gọn nhu cầu của mình lại cho tối thiểu. Cuộc cách mạng về giao lưu trực tuyến đã lật đời ta sang một trang mới - các mối quan hệ xa lạ bỗng thân tình nhanh chóng chỉ qua vài tin nhắn, vài dòng bình luận; ảnh số được đưa lên mạng, chia sẻ tức thời; một mối quan hệ sẽ được theo dõi, khuyến khích bởi các bạn chung của hai cá nhân. Thiên thời, địa lợi, nhân hòa đủ cả. Thế là ta có thêm bạn, có thể có cả tình yêu nảy nở.

Ta lại nói tiếp chuyện vui. Nhờ có mạng cộng đồng, người ta bán được hàng trực tuyến hiệu quả hơn nhiều so với việc lập một trang web tĩnh. Nhiều người làm giàu nhờ chào hàng qua Facebook. Nhiều người tạo được tên tuổi qua Facebook. Các nhãn hàng thấy ngay cái lợi lớn từ một hành động nhỏ: chỉ cần một status viết cho khéo trên trang profile của một ai đó, sức lan truyền đã khủng khiếp. Vậy là người ta có thể vừa yêu nhau, tán tỉnh nhau, vừa buôn bán, vừa xây dựng hình ảnh cá nhân trên một nền, một giao diện duy nhất. Điều mà năm bảy năm trước, chưa ai tưởng tượng nổi…

Nhưng Facebook không chỉ có điều vui, tất nhiên. Khi bạn tồn tại như một người có nhân cách phân lập, bạn sẽ cư xử như hai người khác nhau. Nhân cách ảo dùng cho thế giới Facebook có lẽ rất khác con người thật của bạn. Cái khác thứ nhất, vì là ảo, không lo bị đánh giá tư cách, bạn cư xử cẩu thả vội vã hơn. Ý nghĩ chạy xuống đầu ngón tay bấm màn hình cảm ứng không cùng một cách thức như khi nó chạy xuống ngọn bút, hay đầu lưỡi (các cụ dạy rằng phải uốn lưỡi bảy lần trước khi nói). Nơi đây, các ý nghĩ vụt hiện, các tình cảm bột phát đều được phép. Không ai hơi đâu mà bắt lỗi chính tả, đánh giá tư cách, khinh thường bạn khi bạn chửi bậy. Các nhân vật ảo giao tiếp với nhau, nói chuyện đời thực mà như đang bàn về một game. Đơn giản vì họ không phải chịu trách nhiệm, họ tha hồ nói bừa làm phứa. Rồi cũng tan biến cả thôi mà, sau năm phút thì status của ta đã bị hàng tá người nhấn chìm xuống tận đẩu tận đâu trên News Feed.

***

Một thời gian ngắn nữa thôi, tôi đóng cửa Facebook.

Khi cuộc sống tôi đã thu gọn lại thành một thể nhỏ gọn, đầy, kín, các chia sẻ tức thời và giao lưu thường trực không còn cần thiết nữa.

Khi ấy, các bạn vẫn có thể liên lạc với tôi qua website riêng, email, điện thoại di động và ngoài đời mặt-đối-mặt, nếu bạn thực sự muốn liên lạc và tôi thực sự muốn gặp.

Giao tiếp mạng thì được hay là mất? Được, mất gì thì cũng phù phiếm như nhau. Bạn có ý lành muốn chia sẻ chuyện ích nước lợi nhà, chuyện chính trị sang cả, chuyện nghệ thuật tươi tốt, thế rồi quay đi quay lại bạn phát hiện tất cả những hoa thơm cỏ lạ ấy đã được dồn vào cùng ngăn với hoa hậu nói dối, hoa khôi sửa ngực, người tình bí mật, người yêu tuổi teen, não phẳng với lại bại não, thì cảm giác cũng giống như về nhà phát hiện ra con bé giúp việc đang rửa rau thơm trong bồn cầu. Thất vọng đã đành. Còn một cảm giác khác, là tự mình thấy mình phù phiếm vì lâu nay đã đặt lòng tin vào chỗ phù phiếm. Nơi đầy những “con chó của xã hội tru tréo”. Không gian điều khiển học version 2.0, cái mạng xã hội, nó nhuôm nhoam hơn nhiều so với tiền thân của nó: nó xóa nhòa các trật tự chuẩn tắc, các cách phân định giá trị và chọn lọc giá trị, nhà ai cũng thành nhà mình, nhà mình buộc phải tiếp bất kỳ ai, chả có cửa nẻo hàng rào; nó luôn tạo cơ hội cho các cảm xúc tức thời khi lý trí chưa kịp can thiệp - Share và share và share luôn và ngay! Cảm xúc bột phát mà không có lý trí kiểm soát thì sến, ủy mị, cải lương.

Nếu con cái chúng ta sau này lật giở “cảo thơm” của cha mẹ, đọc hết những dòng status, những ghi chép, những lời bình vô tội vạ của một thời cha mẹ chúng chìm đắm trong Facebook, thì tôi e rằng chúng phải xấu hổ.

Phải đập vài cái smartphones, phải hỏng internet một tuần, phải ốm liệt giường không nhấc nổi ngón tay, cách ly hẳn môi trường mạng xã hội thì họa may mới rùng mình thấy mình đã sến, đã cẩu thả, đã phân lập nhân cách mình đến mức nào.

[viết cho tạp chí F tháng 10/2012]

Dưới đây là Chương I của tổ khúc Những Cánh Hoa Đen, bắt đầu soạn nhạc đầu mùa thu 2005 và dang dở khi ở chương Ba. Là nền tảng cho vở thanh xướng kịch cùng tên, kịch bản sân khấu đã hoàn chỉnh nhưng chưa dựng.

Phác thảo từ 2004, lấy cảm hứng từ hai bài thơ dài “Những Cánh Hoa Màu Đen” và “Đêm Khép Cửa” của thi sĩ Phan Đan.

* Khởi sự viết lúc 4 giờ chiều ngày 28/9/2005 tại tiệm cà phê Illy bên công trường Lam Sơn (nay đổi tên thành tiệm Centro), Chương I được viết trong 3 giờ đồng hồ (pin máy tính chỉ chạy được quãng đó) với tổng phổ cho dàn dây, hợp xướng, guitar và special effects.

Lời đoạn hợp xướng cuối chương:

Em bỏ quên nắng trưa
Trưa có màu lá mạ
Buổi trưa nay cơn bão sang
Tôi đón tôi vật vã
Những cánh hoa cánh hoa đen
Em không về với tôi
Chẳng cho tôi an giấc trưa
Em đã không về với tôi
Những khung cửa những khung cửa trầm ngâm.

Tôi đề tặng phần 1 cho nhạc sĩ Bảo Chấn.

Trả lời báo Cảnh Sát Toàn Cầu, tháng Bảy 2012. Đây là toàn văn bài phỏng vấn.

Người đàn ông đã qua một lần hôn nhân thì hiện tại anh có quan niệm về hôn nhân như thế nào?

N.S. Quốc Bảo: Tôi chẳng thù oán hay sợ hãi gì hôn nhân, nhưng đến giờ phút này tôi chưa thấy dễ chịu để bước vào một cuộc hôn nhân mới. Cũng là do các trường hợp cụ thể, tình cảnh cụ thể: khi mình hăm hở thì người kia lại ngãng ra, lần lữa; còn khi gặp người muốn cưới thì đúng lúc mình quan tâm đến công việc hơn. Tôi CHƯA thấy dễ chịu, hy vọng một lúc nào đó sẽ khá hơn.

Sau hôn nhân, phụ nữ vẫn muốn tìm một người đàn ông để nương tựa, còn với anh, anh có nghĩ mình sẽ tiếp tục một cuộc hành trình hôn nhân mới?

Q.B.: Tất nhiên tôi không cần hôn nhân để mà… nương tựa phụ nữ rồi. Có thể đối với tôi, hôn nhân sẽ là cách nâng đỡ và xây dựng cho người mình yêu hiệu quả hơn là chỉ là tình nhân. Nghĩ đến hôn nhân là nghĩ sao cho tốt cho người kia, không phải cho tôi: bản thân tôi đã ĐỦ cho tôi: mọi thứ đều cân bằng, gần như không có nhu cầu vun đắp thêm.

Có thể người ta gặp gỡ nhau bởi chữ duyên, nhưng duy trì quan hệ thì phải có sự nỗ lực từ 2 phía, chứ không hẳn hết duyên thì chia tay nhau. Vậy cuộc hôn nhân của anh nó bị đứt gánh là do yếu tố nào, liệu đổ tất cả là tại chữ duyên có phải là một sự thiếu công bằng và né tránh sự thật ở bản thân?

Q.B.: Tôi không có gì để nói thêm về cuộc hôn nhân cũ, chuyện đã quá lâu rồi.

Thông thường thực tế người ta quyết định tiến tới hôn nhân sau khi có một tình yêu đẹp, và cả 2 đều nhìn thấy sự đẹp đẽ của nhau. Nhưng có khi nào tới khi tan vỡ người nọ nhìn người kia với con mắt như kẻ thù. Anh và người cũ có nhìn nhau bằng con mắt như vậy?

Q.B.: Chúng tôi đủ văn minh để tôn trọng nhau.

Quốc Bảo thẳng thắn chia sẻ rằng anh chỉ thích yêu những cô gái trẻ vì không muốn quan tâm tới quá khứ của cô ấy. Một người đàn ông đã từng thất bại với phụ nữ, thì anh lấy điều gì để tự tin khi đi chinh phục những cô gái như vậy?

Q.B.: Tôi thất bại với phụ nữ bao giờ? Và tôi có bao giờ đi chinh phục ai?

Yêu những cô gái trẻ, ngoài ưu điểm lớn là không phải quan tâm tới quá khứ của họ thì điều gì cũng khiến anh cảm thấy thú vị không kém?

Q.B.: Điều thú vị nằm ở chỗ họ trẻ.

Có khi nào anh thấy lúng túng trước đòi hỏi của những người đẹp này chưa?

Q.B.: Tôi chưa bị ai đòi hỏi gì. Tôi tự nguyện đem hạnh phúc cho họ, dĩ nhiên là theo cách của tôi.

Những cô gái trẻ thường bị hạ gục trước một người đàn ông từng trải, tuy nhiên họ cũng dễ bị hấp dẫn bởi những anh chàng trẻ tuổi và phong độ. Yêu những cô gái trẻ đẹp như vậy anh có thấy quá mạo hiểm không?

Q.B.: Đã làm thì không sợ, sợ thì đừng làm.

Khi yêu anh có ghen không, và anh thường giữ đối phương bằng cách nào?

Q.B.: Tôi không giữ ai, muốn đi lúc nào cũng được, tôi đã nói tôi không thiếu gì để phải sợ mất. Tôi đến với ai cũng bằng tình yêu thương thật lòng, thật tâm muốn đem hạnh phúc cho người đó. Khi người ta còn cần hạnh phúc, quý hạnh phúc thì ở, thấy không cần nữa cứ việc đi.

Con trai anh thường phản ứng như thế nào trước việc bố có những cô bạn gái trẻ như vậy. Những cô gái đó có thể là bạn của con anh không?

Q.B.: Ồ con trai tôi không quan tâm chuyện người khác, cháu chỉ để ý những vấn đề của nó thôi.

Chị Loan vợ cũ của anh có khi nào phản ứng về việc anh quen những cô gái trẻ đó, họ sẽ khó có thể bảo ban con anh khi chưa có kinh nghiệm làm mẹ?

Q.B.: Không, Loan hiểu tôi và đủ thông minh mà.

Vốn được biết đến như một nhạc sỹ của những bản tình ca đẹp, tuy nhiên khi nhận một vai trò mới là BGK thì duyên ăn nói của anh lại có vẻ như không được như khi anh viết lời ca khúc. Anh có nghĩ rằng việc anh phải từ bỏ BNHV vừa qua là một thất bại lớn của mình không?

Q.B.: Câu hỏi này nhàm, tôi không trả lời nữa.

Một người đàn ông như thế nào thì sẽ bị cho là thất bại? (Không có gia đình hạnh phúc, công việc không kiếm ra tiền, hay không thể chinh phục được nhiều cô gái đẹp…)

Q.B.: Không có ai được cho là thất bại khi chưa sống hết đời. Chỉ trước khi nhắm mắt xuôi tay, kiểm điểm lại mới biết đã làm được gì và chưa làm được gì.

Đến tuổi này anh nghiệm ra thế nào mới là thành công?

Q.B.: Thành công? Là sống được một cuộc sống cân bằng, bình thản, không sợ hãi, không phải giả dối làm bộ làm tịch, thực hiện được những gì mình vạch ra, những mơ ước thời niên thiếu.

Anh thường chỉ dạy con mình điều gì để cháu khi lớn lên sẽ trở thành một người đàn ông tốt và thành đạt?

Q.B.: Dạy con không thể tóm gọn trong năm ba câu được. Nhưng tôi là người cha tốt, có thể rất tốt nữa là khác.

Tôi viết “Cầm Hơi” vào một trong những ngày nghỉ Tết Nhâm Thìn vừa rồi.

Một trong những ngày buồn nhất, một trong những bài hát buồn nhất.

Dương cầm như tiếng than ngày đông vắng lặng
Mây buồn như áo tang phủ lên phố thương
Chân đặt lên bóng in mờ trôi
Không cầm được nỗi đau
Làm sao giữ lại?

Không cầm được phút giây tình yêu chết chìm
Không cầm được nốt vang từ dây đứt ngang
Không tìm được phố xưa cùng ai
Ai còn, ai mất ngang? Biết gì!

Giờ tôi không còn nhớ rõ, chỉ đại khái là hình ảnh/âm thanh dương cầm trong bài là từ liên tưởng Chopin. Bài “Cầm Hơi”, với “Khúc Chopin”, ra đời gần nhau.

Vệt loang từ đêm bão bùng cứ loang về
Trong giấc ngủ
Nở cười, miệng môi héo cằn
Có ra được khuôn cười đâu

Dương cầm vang nốt đau
Choàng lên phố phường
Tôi cầm hơi nỗi đau
(Giờ, trông rất thường).

Giây phút đặt bút viết “Cầm Hơi”, trong thứ ánh sáng gay gắt của Tết phương Nam, tôi nhận thức rằng có một thứ vừa chết. Một tình yêu vừa chết.

Khi nỗi đau đối với ta giống như kẻ gặp hằng ngày, quen mặt đến mức… thường, chẳng có gì đáng để bất ngờ hay ngạc nhiên, thì tình yêu nào còn sống sót nổi?

—

Ngoài bản thu gốc, “Cầm Hơi” có thêm một bản phối cho đàn dây và piano do nhạc sĩ Bảo Chấn soạn. Có mặt trong album Hoàng Anh - Vuông Tròn, ra mắt một ngày không xa.

Bản cutdown 1′22″ giọng Hoàng Anh:

Leica M6, Summicron 35mm. © 2012 quocbaoPHOTO. All rights reserved