Tôi nhận được nhiều câu hỏi về hai câu cuối bài Nằm:

Để có bao giờ em chợt nghe dây oán
Réo hoài một âm thanh cũ: Tôi về.

Để trả lời, tốt nhất là nói một chút về hoàn cảnh ra đời của bài hát.

***

Tôi có nói ở đâu đó rằng Nằm là bài hát “ác mộng”, lẽ ra không nên xếp cùng với những tình ca ngọt ngào Quỳnh, Tình Như Trái Chín Muộn, Anh Yêu Em trong đĩa Q+B. Lẽ ra Nằm phải “sống chung” với Như Nằm Mê Mà Thôi, Ám Ảnh, hoặc trong loạt bài tôi viết cho Thủy Tiên - Ngày Bình Thường, Vui, Điệu Ru Vực Sâu…

Nằm được khởi sự viết vào mùa hè 2006 ở Huế. Tôi viết chủ đề mở đầu cùng một buổi sáng với tản văn “Về Huế” (trong tập Những Ghi Chép Vụn). Đó là lúc tôi đang chịu đựng một cơn trầm cảm nặng - nếu nói là nặng nhất cũng không có gì quá.

Ở một quán lộ thiên trông ra sông Hương, laptop của tôi mở hai trang cùng lúc: Word và Finale. Cứ viết một đoạn bên này lại nhảy sang viết bên kia. Tản văn “Về Huế” viết xong, còn bài hát thì dang dở, mới được vài dòng:

Tôi nằm trên nệm lá
Nằm nghe từng cơn mục rã
Gặm nhấm châu thân này
Như một trái sâu

Chắc tại nhạc quán mở quá to, tôi không tập trung được.

Về lại Saigon, tôi bị cuốn vào album Hồ Bích Ngọc và viết báo Thể Thao Ngày Nay mất mấy tháng. Không nhớ đến bài hát dở dang đó. Đến quãng cuối năm ngoái, tôi mới hoàn tất.

“Nằm” là bài hát của một người hấp hối. Một bạn nghe, đã nhận xét đúng như thế.

Lạnh hết bàn chân…

Lạnh lên đến ngực là chết, phải không?

Tôi hát đêm hát đêm từng cơn

Chắc không ai dùng cụm từ “hát từng cơn”. Không từng câu, mà từng cơn. Người sắp chết thì thở hắt ra từng cơn. Trong những nhịp thở sau cuối đó, biết đâu chẳng phải là những đoạn vụn vỡ của một bài hát?

Người sắp chết, nếu có chợt nghe tiếng hát đâu đó, cũng chỉ nghe được những đoạn vụn vỡ. Bài hát đã bị cắt thành nhiều mảnh nhỏ, cứa vào đến đâu, người lạnh đi đến đấy. Như tình yêu chết, bị gió băm thành muôn vàn mảnh sắc.

Gió xua không đi
Như một thứ đau

Người sắp tắt nghỉ không xua được một điệu hát, thì làm sao xua nổi gió.

Người chết. Tình yêu chết.

(Hay là người chết để tình yêu được sống? Cuộc chết thanh bình để được giữ chung tình?). Ước gì giữ được; và ước gì có một tình yêu xứng đáng để gìn giữ.

Để có bao giờ… Mai sau dù có bao giờ (Kiều).

Mai sau, khi em cầm đến cây đàn, mà dây đàn không ngân rung theo ý em, chỉ vang lên mỗi một điệu Oán [cổ nhạc có điệu Bắc, điệu Hạ, điệu Nam, điệu Oán], là em biết hồn tôi đã nhập vào đàn.

Một bài hát đau đớn thảm thiết, có phải không?

***

Dĩ nhiên tôi không kể cho Hồ Quỳnh Hương câu chuyện trên. Tôi muốn cô phải đứng ngoài câu chuyện, như ngày xưa làm Tales, tôi đã muốn tất cả những người hát phải đứng ngoài câu chuyện.

“Nằm” by Hồ Quỳnh Hương (2009)

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.