Tôi tự hỏi mình sẽ làm được bao nhiêu phần việc so với bây giờ, nếu sống ở một nơi chốn khác, một thành phố khác.

Điều thúc bách ghê gớm nhất cho thị dân Saigon là nhu cầu tiêu thụ. Saigon nuốt tiền rất ghê. Bấy nhiêu thôi cũng đủ bắt bạn phải làm việc, phải vận động.

Saigon có “không khí” làm việc. Bạn đừng thấy người Saigon tối ngày lê la quán xá, đừng thấy những quán cóc bên đường lúc nào cũng đông nghìn nghịt, mà cho rằng ở đây toàn kẻ lười biếng. Thị dân Saigon mê quán xá, mượn quán xá làm văn phòng, và cảm thấy quán là nơi dễ chịu nhất cho cuộc sống thường nhật. Thoát khỏi bốn bức tường nhà ở, thoát khỏi sự bí bách công sở.

Dĩ nhiên thành phố nào cũng có quán xá. Nhưng lạ một điều, tôi không thể nào làm việc được, suy nghĩ được ở những quán thuộc về một thành phố khác.

Đến đó, chỉ để uống, để giao tiếp. Đến đó một mình, tôi dễ sa vào cơn trầm cảm, chẳng bao giờ thoải mái để viết.

Bởi quán Saigon khác.

Chung quanh tôi, ngay lúc này đây, đầy tiếng ồn. Bàn bên có cuộc họp, nói rất to. Bàn đối diện, hai cô gái vừa ăn vừa đấu hót. Nhạc oang oang. Tôi gọi thêm một cà phê đen và vẫn viết.

Khi tôi có việc phải đến một miền đất không-phải-Saigon, tôi cảm thấy hết sức rõ là mình đang bị bật rễ. Dù cố gắng cách mấy, tôi không thể duy trì nhịp sống hàng ngày như vẫn từng. Tôi trôi nổi, mông lung, vật vờ ở nơi chốn mới; đến hơi thở của mình cũng khác lạ, cũng chuếnh choáng, cũng đầy ngậm ngùi. Ở những nơi có đủ cà phê ngon, rượu nồng và thuốc lá thơm, như Dalat, tôi vẫn cứ không phải là tôi. Thể nào trong đêm, tôi cũng sẽ thức giấc, mở cửa sổ nhìn ra ngoài, lòng buồn một cơn buồn khó tả, héo hắt khó tả. Tôi là cái cây bị trốc rễ, đang phải tự uống thứ nhựa còn sót trong thân để sống. Sống những giờ khắc cuối.

Tôi sợ.

Saigon không bao giờ làm tôi sợ.

Sống trong lòng Saigon là được sống một cách yên lành, đầy dưỡng chất và đầy sự bảo vệ. Như bào thai trong tử cung mẹ.

Phải bứt ra khỏi thành phố này, thế nào tôi cũng khóc. Đứa bé khi buộc phải ra khỏi tử cung mẹ đã khóc, hệt như vậy.

Saigon Saigon Saigon Saigon Saigon. Tôi cảm ơn mẹ tôi đã cho tôi cuộc đời ở chính nơi đây, không phải bất cứ nơi nào ngoài nó.

[Trích Thị Dân, đang viết]