chuyện bút mực
Cậu ruột tôi là người mê bút và sổ tay. Thời sinh viên, cậu có hàng đống sổ các loại, rất nhiều bút máy đẹp mà lúc nào trên nắp túi cũng có một trong các cây, những cây còn lại cất trong hộp da đàng hoàng. Sổ tay thì đủ kiểu đủ cỡ, agenda, journal, sổ địa chỉ, notepad, ngổn ngang trong phòng những khi cậu về thăm nhà. Tôi thích lật xem, không phải để đọc nội dung, mà ngắm nét chữ. Chữ cậu tôi nhỏ, đều, cẩn thận, giống lối viết của mẹ tôi, tề chỉnh đâu ra đó. Chữ bố tôi lại to, bay bướm, hào hoa. Thời trung học, tôi đã ngắm không biết chán những lối viết của cả hai, tập cho bằng được kiểu nào mình cho là đẹp nhất. Dĩ nhiên, tuồng chữ là nết người, có bắt chước người khác cũng không thể giống hệt.
Ngày khai trường lớp Sáu, món quà quý nhất tôi nhận được từ người lớn là cây bút máy Pilot ngòi vàng nắp vàng. Hình như đó là sở hữu của bố tôi, hay của cậu - tôi không nhớ rõ, chỉ thấy nó là một bảo vật. Nó đánh dấu ngày ta thành… người lớn, không còn phải toòng teng bình mực tím lúc nào cũng chực đổ; nó là vật chứng cho chủ nhân của nó: anh ta đã trung học rồi đấy. Nhưng bút tốt là một chuyện, còn giấy mực vẫn cứ tệ. Thời đó, vở học sinh hiệu Nông Nghiệp là khá nhất, còn thì toàn thứ giấy nâu tái chế đầy những xơ, viết vài chữ lại phải dùng móng tay nhặt xơ ra khỏi ngòi bút. Mực thì đóng cặn, phải rửa bút thường xuyên. Ở nhà còn trữ được từ trước năm 1975 ít vở Cogido có hình con nai trên bìa, bìa sau là bảng cửu chương, mẹ tôi quản lý chặt, chỉ cho dùng mỗi năm một cuốn, dành cho môn học nào thích nhất. Tôi chọn môn Pháp văn. Nhờ thế, vở tiếng Pháp trung học của tôi năm nào cũng được trưng bày ở trường. Ưu tiên cho môn đó, những môn còn lại chịu hy sinh vậy…
Tôi không nhớ vì sao đến khoảng lớp Tám, tôi không còn dùng cây Pilot đó nữa mà đổi sang Hero Trung Quốc và Hồng Hà nội địa. Hình như người ta giải thích loại ngòi bút xã hội chủ nghĩa thì hợp với loại giấy tái chế hơn (!), và tôi yên tâm dùng cho đến khi vào cấp Ba, chuyển sang bút bi. Thời điểm này, Saigon có những món hàng bán chui, khui ra từ những thùng đồ tiếp tế cho các gia đình có thân nhân ở ngoại quốc. Từ thuốc tây đến dao cạo râu, xà bông thơm, quần jeans, đèn pin, bật lửa ga, bút viết đều có đủ. Mẹ tôi mua cho tôi một mớ bút Bic, bi lăn rất êm, không bị chảy mực. Nhưng đó là lần viết đầu, còn khi hết mực, đem ra đầu ngõ bơm lại mực tự chế thì thôi khỏi nói.
Quãng năm 1990 - 93, làm copyist kẻ nhạc thuê cho nhà xuất bản, tôi chú ý đến bút nhiều hơn. Lúc đó, bút kỹ thuật Rotring của Đức đã bày bán khắp nơi, nhưng giá rất đắt. Tôi nhớ là tiền công kẻ 15 ca khúc (vừa một tập nhạc trung bình) mới đủ mua một cây bút kim Rotring. Thành thử, phải dùng pha nhiều loại bút, cốt sao cho mực ra đậm nhất, đều nhất là được. Bút lá tre chấm mực tàu, cọ lông, bút kim kỹ thuật, bút Pelikan ngòi bện bằng sợi fiber, đều dùng qua. Để vẽ một dòng nhan đề sách chẳng hạn, thì phải viết chữ lớn, dùng cọ chấm mực tàu tô lại cho đều rồi photocopy thu nhỏ lại - như thế nét mới sắc.
Người kẻ nhạc đẹp nhất, được coi là khuôn mẫu của hầu hết những thợ kẻ nhạc, là Lê Ngô Tài. Ông chính là người kẻ nhạc và viết chữ tập ca khúc Cung Tiến in năm 1972 do Nhà xuất bản Kẻ Sĩ (của anh Tô Thùy Yên) ấn hành. Lúc làm nghề kẻ nhạc, bao giờ trên bàn viết của tôi cũng có tập nhạc Cung Tiến này, chốc chốc lại giở xem, như một thứ mẫu chuẩn bắt buộc.
Đến khi có những chương trình kẻ nhạc máy tính thì nghề kẻ chữ thủ công mất dần. Nhưng dĩ nhiên, người đã có kinh nghiệm viết tay, và đặc biệt lại là dân âm nhạc nữa, thì sản phẩm họ làm ra trên máy tính cũng đẹp và đúng hơn tay mơ. Chương trình Finale của hãng MakeMusic đã mời rất nhiều copyists giàu kinh nghiệm góp ý để hoàn thiện đấy chứ.
Trở lại chuyện bút, sau bao nhiêu năm toàn dùng máy tính, tôi lại thèm được viết bút mực. Thèm được nhìn sự khô dần của mực, được ngửi mùi thơm của giấy, được tung tẩy bàn tay lên trang vở thay vì nằm đơ trên bàn phím. Và trở lại với bút, tức là về lại với thú viết chữ ngày niên thiếu.
Là về với bao nhiêu là kỷ niệm.
Là về với thế giới bút, thế giới của những câu chuyện.
Giấy Clairefontaine trắng lấp lóa, mực J.Herbin bàng bạc màu thời gian như sắc ảnh sepia… Có những ký ức thật thiêng liêng, có những nỗi thèm muốn thật lạc thời và khó sẻ chia…
Vâng. Herbin có màu gris nuage viết trên giấy vàng một chút, như Rhodia hay Moleskine rất thích.
Không thể leave comment được nữa rồi mà vẫn còn muốn nói về chuyện bút mực…
Vẫn bình thường, bạn cứ leave comments nhé.
Try the music nib by Sailor, a not-do-eidely-known Japanese (yes, Japanese!) brand…. They seem to have the biggest nib selection out of all the fountain pen manufacturers. Enjoy!
As for the inks, I can never resist Herbin’s Possière de Lune (because of the name) or Caran d’Ache Storm (the colour). So many shades, so little time
Perhaps the last comment was a little bit too long? Or was it because you seem to be a fan of the Deutsche team and I kept going on about those Italian pens? Anyway, I could not post anything. Most strange!
Sorry, not-so-widely-known was what I meant. Another reason to miss pen & paper!
Comments sent. Think they were nice & clean ( but perhaps too long!) & hope they will pass the moderation
amberviv thân mến,
Thật vui được trò chuyện cùng bạn về chuyện bút mực. Tôi có biết bút Sailor, cách đây ít năm được tặng và vẫn để đấy không dùng. Từ VN, tìm mua bút/mực đúng ý mình rất khó: đó là lý do có gì dùng nấy! Đặc biệt là mực, có đặt mua online cũng phải chờ ship rất lâu, và không hiếm trường hợp đến nơi chỉ còn mỗi cái lọ.
Bạn dùng bút Ý nhiều?
Chào chủ nhà,
Vốn mắc bệnh “vở sạch chữ đẹp” từ nhỏ, tôi cũng đã trải qua đủ giai đọan, bắt đầu với Parker, rồi Pelikan, Waterman… cuối cùng là bút Ý như bây giờ. Sailor ngòi rất trơn (với tôi) nên không còn cảm giác “bút trên giấy” nhiều trong khi bút Ý như Omas, Aurora hay Montegrappa (tiếc rằng nay đã về tay Richmond, chủ của Mont Blanc) ngòi đều có feedback nên cảm giác thích hơn. Cũng vẫn chỉ là chuyện efficiency vs. sensuality như so sánh Lexus với Alpha Romeo vậy thôi… Nhưng nếu nói về reliability thì có lẽ khó ai vượt qua được Pelikan phải không?
Vở viết và mực tôi vẫn thường mua online qua Art Brown, Swisher hay The Writing Desk, ơn Trời cho đến nay hàng vẫn “đến tay người tiêu dùng” khá trọn vẹn & đúng hẹn. Chắc bạn hơi kém may mắn với order của mình?
Không hẳn là kém may mắn, nhưng từ VN không phải có thể mua online từ tất cả các địa chỉ shops. Chỉ một số shops chấp nhận bán và gửi hàng về VN thôi. Tôi mua từ Dickblick, Farhney’s Pens, Goldspot, Mr.Pen.
Nếu được, bạn cho tôi địa chỉ blog của bạn nhé.
Cảm nhận của bạn về “bút trên giấy” thật tuyệt.
Tất cả những shops tôi nhắc đều bán hàng về VN (cả mực và giấy). Shipping thì hơi lâu nên mỗi lần tôi thường order cả chục lọ đủ màu cho “thỏa lòng tham”. Rất thú vị khi gặp được một aficionado của pens & papers tại VN. Ra mình vẫn không đơn lẻ trong cái thú rất lonely này…
Anyway, tôi lạc hậu đến mức không có blog đâu bạn ạ. Tự bảo lòng là mình rất “Englishman in New York” nhưng thực ra chỉ là thêm một symtom của căn bệnh “sinh nhầm nơi, ở nhầm thời” kinh niên
Really? Tôi thấy dân mê bút mực làm blog nhiều lắm. Xem rất thích. Tôi mê bút mực và calligraphy từ rất lâu, song phải đến giờ mới có điều kiện để ngó ngàng đến nó.
Bạn nói ở nước ngòai hay ở đây? Xin lỗi trước nhưng tôi vô cùng dị ứng với thư pháp tiếng Việt nên không chịu lục lọi tìm tòi lắm. Còn calligraphy theo western style thì tôi vẫn hay vào The fountain Pen Network (hoặc Pentrace nhưng ít thường xuyên hơn). Bạn có vào thăm viếng mấy forum đó không? Nếu để thưởng thức thì tôi nghĩ có thể tấm tắc với vài người nhưng để cảm nhận cái sướng của sự viết thì đây vẫn là thú cô đơn. Tôi rất thích khi đọc một cuốn sách nào đó mà trong dust jacket hay trên trang cuối có vài dòng về font chữ họ dùng. Đặc biệt nhất là những cuốn được sáng tác font chữ riêng. Chợt thấy cuốn sách trở nên đặc biệt và sang trọng quá đỗi…
Bạn có thể thấy tôi cũng là người dị ứng với THƯ PHÁP VIỆT lai TÀU. Tôi là member của một vài nhóm calligraphers quốc tế, chơi cho vui thôi mà. Bạn đang sống ở đâu? UK? Vài tháng nữa, tôi xuất bản một cuốn sách viết về Saigon. Và có thể có vài dự án calligraphy trong năm nay.
Oh cái UK connection came through ở đâu mà bạn đóan ra vậy? Yes, UK is home but Vietnam là cơ quan hiện thời. Rất mong sách bạn vì đã đọc những bài viết về Saigon của bạn đó đây và really enjoy their mix of “left bank intellectualism” & “Saigon bohemian” feel… Tôi cũng rất mê ảnh đen trắng & Leica nữa (from an aesthtic point only as I am a technical dunce!) nên càng có lý do để đón chờ sách hơn…
Ah, vậy thì càng “gần”. Tôi sẽ cập nhật tình hình ra sách, bạn để ý nhé.
Thậm chí là “rất gần” vì tôi base ở saigon. Chắc sách sẽ rất đẹp vì có bìa vải (Penguin hay Everyman Library, bạn có nhớ không?). Sẽ chờ thông tin sách. Đừng quên test (và review) thêm pens & paper)nhé!
Sure. Mà tôi vừa hỏi thợ gia công đóng sách, họ đang than là ở VN không có máy ép giấy để ép trang lót bìa!!! Chắc phải làm thủ công hết.
Vậy có khi còn hay hơn. Nhưng bạn nhớ nhắc mọi người chú ý chất lượng glue dán sách. Thường thì vài tháng (hay vài lần đọc) là gáy sách bắt đầu có vấn đề rồi. Bở vậy tôi vẫn đang đi tìm một nguời khâu sách tay bằng chỉ để đóng lại giúp “gia sản” sách cũ.
Tôi được giới thiệu 2 chỗ đóng sách thủ công này:
- Ông MINH 090-332-8700
- Tiệm sách ANH THƠ, 150 Điện Biên Phủ Q.3
Bạn có thì giờ xem thử nhé.
Many thanks for the tip. Forgot to mention earlier on: I have a few interesting ink colours waiting to be used (faded brown, aubergine & dark chocolate). Will be my pleasure to send them over for you to try. Let me know via email a postal address if you are interested.
Không ngờ anh Quốc Bảo không chỉ viết nhạc mà còn dành thời gian cho những chắt chiu và tâm sự rất lắng đọng này nữa. Đúng là “not just music”. Hy vọng sẽ sớm được đọc “Thị dân” của anh, chúc anh luôn gặt hái được những hạnh phúc mà chính bàn tay mình đã gieo trồng ạ.
Cam on Song Ngu. Anh cung muon Thi Dan duoc doc boi nhung nguoi co the dong cam.
Nhờ anh QB ghé blog mà giờ em phát hiện ra một số người yêu thích giấy bút như mình, về số lượng có lẽ không nhiều nhưng quan trọng là chất lượng. Now I know there are others of my kind out there
Cảm ơn anh.
bạn ơi tớ hỏi
tớ dùng bút máy parker . không hiểu sao cứ khi bắt đầu viết được nửa trang ,nét mực nhạt dần đến độ mờ như nét chì
Bút đã được vệ sinh , mực và giấy đều tốt
Có thể cái feed (chỗ gắn ngòi) bị tắc nên mực không xuống đều được.
Em đang tập chơi cái thú này thì lạc đến trang của anh, anh cho em hỏi ở Sài Gòn chỗ nào có bán các loại bút, mực, sổ không? Chỉ cần các loại cho newbie thôi. Cám ơn anh.
Hay quá. Em có thể đến Pi-Channel 31B Lê Thánh Tôn. Em rảnh vào trang http://www.vietpens.com nhé.
Leave your response!
Tìm kiếm
In Stores Now:
View Stats
Me [Other Pages]
Photography
Contact
quocbaomusic@gmail.comSubscribe now!
http://www.quocbaomusic.com/?feed=rss2Copyright notice
Most Commented