Đãi sinh nhật, đầy tháng con nít cũng còn cần nhạc, huống hồ đám cưới. Lễ cưới từ Tây sang Đông, phong tục thủy thổ khác nhau nhưng đều nhất quán ở sự cần thiết phải có âm nhạc. Đây, tôi nói về các đám cưới Tây phương. Người Tây phương tưởng thế mà ít lễ nghi rộn ràng (và rườm rà) như ta. Trong hôn lễ, những nghi thức ở tòa thị chính thì không kể, còn ở tiệc cưới, cách nghĩ cách làm cách chơi (nhạc) của họ khác ta. Họ không chủ trương ồn ào, ban nhạc xập xình, trống kèn ỏm tỏi, và nhất là hiếm khi có chuyện thực khách (hay tân khách, nói cho lịch sự) nhảy lên sân khấu đòi “ca mấy bản góp dzui chơi bay!” như đám cưới ta. Nhạc, chỉ một ban nhạc nhỏ chơi hòa tấu các bản cổ điển. Thường là các đoản khúc của Bach, Wagner, Mozart, Brahms, Haydn, Schubert được tấu đi tấu lại - ai cũng thuộc, ai cũng thấy quen, và chẳng cần tập trung thưởng thức. Khách tập trung quanh đôi tân lang tân giai nhân, uống rượu, tung hoa, chúc mừng, trò chuyện, ăn nhẹ. Khách không đòi lên hát. Nhạc chuyển rộn ràng hơn khi bắt đầu khiêu vũ: bây giờ thì vẫn những điệu nhạc nhảy kinh điển, waltz, paso-doble, tango. Vẫn nhóm nhạc ban nãy chơi, hoặc đổi một ban dixieland (nhạc jazz biên chế nhỏ). Nhạc chỉ làm nền cho cuộc vui, chỉ gây không khí, tạo sự thân mật. Nhạc không phải để thưởng thức, bởi thế không cần bài lạ bài mới.

***

Trình tự nhạc diễn ra trong một hôn lễ theo truyền thống Tây phương thường được chia làm ba phần: Mở màn hay dạo đầu; Lễ chính và Tiệc liên hoan.

Lúc đón khách, giống như ở các buổi gặp mặt sự kiện mà giờ đây đã thành quen thuộc với người Việt, cần có các giai điệu ngọt ngào - nhạc cổ điển do các bậc thầy soạn ra thì chắc chắn phải ngọt ngào. Đây gọi là phần Prelude (phần mở màn, dạo đầu). Dù diễn ra ở nhà thờ và khách được dẫn lối đến bàn chủ tọa, hay ở sân vườn ngoài trời thì Prelude vẫn là những giai điệu êm ái ngọt ngào. Nhạc baroque và giai điệu quen thuộc “Air on the G String” của J.S. Bach được sử dụng nhiều. Nhạc sẽ ngừng hai mươi phút trước buổi lễ chính.

Buổi lễ chính bắt đầu: tân khách chứng kiến các nghi thức của cô dâu chú rể, các tuyên thệ, các lời chúc tụng của gia đình đôi bên. Âm nhạc nền thường nghe nhất là bài “Bridal Chorus from Lohengrin” của Richard Wagner và “Canon in D” của Johann Pachelbel. Bài trước, chỉ nội tiêu đề đã thấy hợp tình hợp cảnh - nó còn có một tiêu đề phổ thông nữa là “Here Comes the Bride”, đây nàng dâu đã đến.

Ban nhạc biên chế nhỏ gồm một organ đệm nền, một dàn nhạc dây bốn người, nếu cầu kỳ hơn có thể thuê thêm một thụ cầm (harp). Và ban nhạc sẽ chơi suốt trong lúc thực khách ăn uống, trò chuyện, chúc tụng, đi lại.

Ở Ireland và Scotland, người ta chuộng một ban nhạc dân gian chơi kèn túi. Ở Mỹ, thích một nhóm jazz nhỏ hoặc một ban la tinh ít người chơi nhạc Cajun thay vì nhạc cổ điển. Nhưng đa số các đám cưới của thị dân vẫn dùng nhạc cổ điển.

Phần khiêu vũ ngẫu hứng vui vẻ, thay ban nhạc để chuyển sang vũ nhạc như tôi đã nói qua ở trên. Lúc ấy thì tha hồ, có thể chơi luân vũ của Johann Strauss chen lẫn với các bản nhạc đại chúng nổi tiếng. Xem các phim có cảnh đám cưới, có phải bạn đã nghe thấp thoáng “Come Away With Me” (Norah Jones), “Unforgettable” (Nat King Cole và Natalie Cole), “The Look of Love” (Dionne Warwick/Burt Bacharach), “Come What May” (Nicole Kidman and Ewan McGregor), “Wedding Processional” (Richard Rodgers & Oscar Hammerstein), “Can’t help falling in love” (Elvis Presley), “What A Wonderful World” (Louis Armstrong) không nào?

Ở một thời điểm nào đó trong lễ cưới, đôi uyên ương sẽ yêu cầu ban nhạc chơi một nhạc khúc đặc biệt. Có thể đó là bản nhạc đôi vợ chồng cùng yêu thích, cũng có thể là bản nhạc đầu tiên họ đã nghe cùng nhau lúc mới yêu, lại cũng có thể gắn với một kỷ niệm nào đó, một câu chuyện nào đó trong mối tình của họ. Ban nhạc chơi lại cho họ nghe, và cô dâu chú rể sẽ mời rượu hoặc tặng thưởng cho ban nhạc và người nhạc trưởng.

Người Tây phương làm lễ cưới ít quay phim lại, chỉ chụp ảnh. Thế nên chắc không cần phải Google để mà download “Em bên mình anh lặng yên dưới ban thờ” lồng vào nhạc nền và cũng không ai cần học bài tủ “Dù cho mưa tôi xin đưa em đến cuối cuộc đời” để hát đồng ca cuối tiệc như một kiểu “We Are the World”.

***

Bạn có muốn một danh mục các nhạc khúc hôn lễ phổ thông nhất không? Đây, tôi cung cấp cho bạn.

“Bridal Chorus from Lohengrin” (Richard Wagner) (tức “Nàng Dâu Đã Đến”)
“Canon in D” (Johann Pachelbel)
“Jesu, Joy of Man’s Desiring” (Johann Sebastian Bach)
“Giấc Mộng Đêm Hè, Op. 61 Hành Khúc Hôn Lễ” (Felix Mendelssohn)
“Guitar Concerto in D Major”, Largo, (Antonio Vivaldi)
“Air” (từ Tổ khúc Nhạc nước), (George Frederic Handel)
“The Prince of Denmark’s March” (Trumpet Voluntary in D major), (Jeremiah Clarke)
“Procession of Joy” (Hal Hopson)
“Rigaudon” (Andre Campra)
“Wedding March” (từ vở nhạc kịch Đám Cưới Figaro), (Wolfgang Amadeus Mozart)
Prelude from “Te Deum” (Marc-Antoine Charpentier)
“Trumpet Tune and Air” (Henry Purcell)
“Trumpet Voluntary” (John Stanley)

Và danh mục nhạc mở màn, nhạc tiễn khách:

“Coronation March for Czar Alexander III” (Peter I. Tchaikovsky)
“Overture” (from Royal Fireworks Music), (George Frederic Handel)
“Promenade” (from Pictures at an Exhibition), (Modest Mussorgsky)
“Sinfonia” (from Cantata No. 156), (Johann Sebastian. Bach)
“Cantata No.29″ (Johann Sebastian Bach)
“Prelude and Fugue in C” (Johann Sebastian Bach)
“Toccata” (from L’Orfeo), (Claudio Monteverdi)
“Romance from String Quartet” (Wolfgang Amadeus Mozart)
“Piano Concerto No. 21 in C major” (”Elvira Madigan”) (Wolfgang Amadeus Mozart)
“Trumpet Tune in A Major” (David N. Johnson)
“Mùa Đông,” Largo hoặc “Mùa Xuân” Allegro (from Tổ khúc Bốn Mùa), (Antonio Vivaldi)

- viết cho OK Magazine, tháng 9/2012